Get the flash player here: http://www.adobe.com/flashplayer

środa, 25 lutego 2015

Operowa kawa i wuzetka, czyli "Rycerskość wieśniacza" i "Pajace" premierowo w Teatrze Wielkim



1 lutego miałem okazję uczestniczyć w drugim spektaklu premierowym najświetniejszego chyba zestawu operowego wszech czasów. Teatr Wielki po raz kolejny postanowił zmierzyć się z legendą gorących jak południowe Włochy utworów autorstwa Pietra Mascagniego i Ruggiera Leoncavalla.

Dwie nowe odsłony za jednym razem - to nie zdarza się codziennie. Niewątpliwie są to opery wymagające dla interpretatorów i odtwórców, choć zróżnicowane pod względem rozkładu akcentów wyzwań. Cavalleria (wolę używać dźwięcznej włoskiej wersji tytułu, gdyż polska "Rycerskość..." jest równie subtelna, co pług orzący spaloną ziemię) jest bardziej muzyczna, duchowa, kiedy Pajace są teatralną areną solistów.

Dwie stosunkowo krótkie opery tradycyjnie wystawiane są razem, choć sami twórcy jakoś nie mogli się z tym pogodzić. Cavalleria rusticana, która rozpoczynała wieczór, jest uważana za pierwszą operę werystyczną, ze względu na fakt porzucenia motywów symbolicznych na rzecz dosadnego naturalizmu, problemów prawdziwego człowieka. Zgodnie z tym właśnie nurtem miejscem akcji jest wieś na gorącej Sycylii. Nie mam zamiaru skupiać się w tym tekście na libretcie żadnego z dzieł, gdyż historie operowe praktycznie zawsze są szczątkowym skryptem dla całego wachlarza możliwych interpretacji i doświadczeń poza przedstawianymi wydarzeniami i pozostają niezmienione od lat - każdy je poznał, lub może poznać i zrozumieć w ciągu paru minut.

Solą każdej opery, w konsekwencji także recenzji, jest to co zostało do bazowej historii dołożone oryginalnie i w interpretacji na pożytek nasz - słuchaczy i widzów.

Czym jest Cavalleria rusticana dla człowieka z XXI wieku? Pierwszy raz z dziełem Mascagniego zetknąłem się wcale nie w teatrze, a przed telewizorem. Nie oglądałem wtedy jednak żadnego z zapisów spektaklu a... Ojca Chrzestnego. Trzecia część zawsze uważana była za tą gorszą, nakręcona po kilkunastu latach, była i jest dla wielu sporym rozczarowaniem. Ja jednak twierdzę, że zamknięcie słynnej trylogii Coppoli jest obrazem całkiem udanym, choć może właśnie przesadnie symbolicznym. Przy okazji recenzji spektaklu operowego wspominam ten film gangsterski nie bez powodu. Cavalleria jest przecież niezwykle ważnym elementem spajającym fabułę i estetykę Ojca Chrzestnego III. To właśnie w tym spektaklu swój debiut sceniczny zalicza syn Michaela Corleone -  w operze w Palermo, jakże by inaczej. Kulminacyjną scenę natomiast wypełniają dźwięki cudownego intermezza (odwołań do opery znajdziemy z resztą w tym filmie więcej). To co zaczęło się na Sycylii, również tam ma swój kres.

Poznańska premiera w reżyserii Leszka Mądzika nosi ewidentne wręcz znamiona silnego oddziaływania artysty. Wszystko jest na scenie zanurzone w odczuwaniu czasu i ziemi, spalonej ziemi jako substratu natury. Takie właśnie są doskonałe dekoracje, funkcjonalnie metaforyczne i monumentalne. Czas symbolizowany przez elementy dekoracji upływa na oczach widza, steruje losami bohaterów. Nie da się również nie zauważyć fascynacji reżysera stanami i siłą światła, które formuje akcję i koncentruje uwagę tworząc swoją samodzielną narrację. Wyróżnić w tym miejscu należy oczywiście również autorkę samej scenografii - Zofię De Ines. Imponujące sceny zbiorowe zyskiwały z kolei na konsekwencji kostiumowej czarnych matron o oliwkowej cerze. To trzeba zobaczyć.

Jak zawsze w przypadku Cavalerii cała widownia czeka na intermezzo - nie można było mieć zastrzeżeń do orkiestry kierowanej przez dyrektora artystycznego Teatru Wielkiego w Poznaniu Gabriela Chmurę. Cały czas jednak odnoszę wrażenie, że albo mój słuch uległ pogorszeniu, albo orkiestra w naszej operze jest po prostu zbyt mała, choć przecież sama sala również nie jest największa. Lubię głośniej.

Po stosunkowo długiej 40-minutowej przerwie przyszła pora na drugie danie. 

Pajace autorstwa Leoncavalla miały swoją premierę dwa lata po Cavalerii - w 1892 roku i były inspirowane jej siłą i wyrazistością. Libretto po raz kolejny wydaje się proste i to co najważniejsze wydaje się znajdować pod spodem, także w rysie charakteru samego autora dzieła. Dojrzewający w środowisku prawniczym, sądowym szybko odnalazł w sobie zamiłowanie do psychologii. Można to zauważyć doskonale w strukturze omawianego dzieła i postaciach bohaterów. Członkowie teatralnej trupy nieustannie zmagają się ze swoimi uczuciami, pragnieniami i powinnościami. Uwiera ich dystans, który tworzy się pomiędzy tym kim są naprawdę, a postawami których wymaga od nich otoczenie - także widownia. Mowa tu oczywiście o widowni na samej scenie, gdyż Pajace to spektakl w spektaklu.

Ten zewnętrzny spektakl, który miałem okazję oglądać, był rzeczywiście świetny, zaskakujący. Reżyser odważył się na uwspółcześnienie dzieła i dzięki temu anachronizm nieruchomych masek ustąpił pola współczesnej wizji offowego teatru. Postindustrialna otoczka magazynowa wygląda świetnie i jest dynamiczna, dekoracje zmieniają się w czasie rzeczywistym, co dodatkowo podkreśla staranne ich przygotowanie i głęboki rozmysł nad tą warstwą interpretacji. W parze za dekoracjami podążają świetne kostiumy. Na scenie jest bardzo hipstersko, tak jak trupa Leoncavalla wystawia na widok zewnętrzny wyłącznie lepsze wersje samych siebie, tak i widz ma wrażenie, że człowiek współczesny, nawet on sam jest aktorem wobec otaczającego go świata, sprzedając wszędzie swoje wyidealizowane oblicze - na Facebooku czy w CV.

Artyści wcielający się w rolę Cania, Tonia, Neddy czy Silvia również podołali wyzwaniu tak odświeżającej premiery. Wyróżniła się w roli Neddy i Colombiny piękna Anna Cymerman i jej piękny sopran. Z legendarną arią Vesti la giubba (słynne "Śmiej się pajacu...") poradził sobie natomiast dobrze Wojciech Sokolnicki, który tego wieczoru zmagał się z dwiema głównymi rolami, gdyż wcześniej wystąpił w Cavalerii jako Turridu.

Współczesna interpretacja nie dziwi, jeżeli spojrzymy na to jak młodzi ludzie byli zaangażowani w realizację poznańskich Pajaców. Reżyser Krzysztof Cicheński działa w założonym przez siebie niemal 10 lat temu Teatrze Automaton, jest również doktorantem UAM w katedrze Dramatu, Teatru i Widowisk. Scenografią zajęła się Magda Flisowska, studentka scenografii na UAP. Za kostiumy odpowiedzialna była natomiast Julia Kosek, studentka m.in. Psychologii, również na UAM. Bardzo lokalna ekipa i świetny efekt końcowy ich pracy.

Zimowy wieczór może być bardzo rozpalający dla zmysłów. Jak to na południu Włoch!


Jędrzej Franek


poniedziałek, 23 lutego 2015

Kino, kolacja i spacer… Miejscownik #3



To trzecia odsłona naszego poznańskiego MIEJSCOWNIKA, w którym polecamy lokale, do których warto się wybrać z różnych powodów. Nie ograniczamy się jedynie do pochwał - jeżeli któreś z miejsc nas zawiedzie, piszemy to otwarcie.

Zapraszamy do zapoznania się z poprzednimi częściami cyklu: Część 1. i Część 2.

Być może w ferie zapragniecie wybrać się ze swoją lepszą połową lub całą rodziną do kina (w duchu błagam, żeby nie było to 50 Twarzy Greya) a potem będziecie mieć ochotę coś przekąsić i wtedy pojawi się pytanie: gdzie iść?


Stacja zawsze poleca Taczaka 20 pod warunkiem, że miejsce to nie jest akurat pełne studentów pobliskiego UEP . Może być wtedy trudno o stolik. Z przykrością musimy stwierdzić, że nic tu się nie zmienia. To samo menu, ten sam wystrój…nuda? Czasem zjedlibyśmy coś INNEGO. Cóż, może jesteśmy trochę smutni, trochę nudni o tej porze roku, to i Taczaka 20 może się takie wydawać.

Jeśli będziecie na tej ulicy być może najdzie Was ochota na tarty i tutaj godny polecenia jest Tartak przynajmniej pod względem walorów smakowych. Polecamy pyszną zupę gulaszową, która naprawdę rozgrzewa oraz tartę z bakłażanem. Pycha. Wady? Niestety są, bo cóż z tego, że jedzenie super, kiedy najlepiej brać je na wynos. Najbardziej nie przeszkadza wcale ciasnota, światło świecące prosto w oczy i hałas, ale nienajlepsza obsługa. Może być hipstersko, ale błagam o minimum kontaktu z rzeczywistością. Pani przy kasie była trudna w komunikacji, ograniczając się do pomruków i spóźnionego refleksu, natomiast bardzo ochoczo zachęcała do zostawienia jej napiwku. Za co? Nie wiem. 





Miłą niespodzianką okazała się knajpa w miejscu po sklepie Społem na Wyspiańskiego. Cafe Przymiarka nie odstrasza obsługą, wręcz przeciwnie. Byłam tam dwa razy i trafiłam na naprawdę pomocne i miłe osoby, aż chce się wrócić. Sam wystrój w stylu zakładu krawieckiego jest nader oryginalny. Dookoła stołów manekiny, maszyny do szycia i inne akcesoria nadają wnętrzu wyjątkowy charakter. Lokal przyjazny jest dla rodzin z małymi dziećmi. Niech nie zniechęcą Was wysokie schody do Przymiarki. Dzwonek przed wejściem poinformuje obsługę o przybyciu małego gościa, możecie więc liczyć na pomoc w zapakowaniu wózka do środka. Dodatkowo na miejscu znajdziecie krzesełko dla bobasa, by i on czuł się w pełni komfortowo.





Co polecamy? Tarty, zupy (wyjątkowy krem pomidorowy) oraz świetne piwo o oryginalnym cytrusowym smaku - Valkiria, choć generalnie wybór złotych trunków mógłby być nieco szerszy, chociażby taki jak wybór kaw, który jest więcej niż wystarczający. Mieszkańcy Łazarza naprawdę mogą się cieszyć, że w okolicy pojawiło się tak fajne miejsce.

San


wtorek, 3 lutego 2015

Arcydzieło, klęska powstania i łzy w kinie. Opinia na temat "Hiszpanki"


Megaprodukcja, która przekracza granice wyobraźni, filmowe arcydzieło

Tak reklamowane jest najnowsze dzieło Łukasza Barczyka. Niestety górnolotne określenia jego filmu nie przyciągnęły do kin tłumów. W pierwszy weekend Hiszpankę obejrzało zaledwie 16 tys. widzów. Klęska jest o tyle dotkliwa, że sama produkcja kosztowała 25 milionów złotych, z czego 6 dorzucił Samorząd Województwa Wielkopolskiego. Biedny Marek Woźniak - mocno wierzył w sukces filmu, który miał być przypomnieniem o wygranym Powstaniu Wielkopolskim:

Film był moim marzeniem. Od lat konsekwentnie zabiegam o to, by Powstanie Wielkopolskie zaistniało w powszechnej świadomości. I taką rolę ma spełnić film 'Hiszpanka" -  z silnym przekazem, że takie powstanie miało miejsce, że było zwycięskie. Żeby osiągnąć efekt masowej świadomości trzeba użyć odpowiednich środków, bo dziś odbiorcy nie kupią sztampowego przekazu. Ja zainicjowałem ten projekt, przygotowałem pulę pieniędzy, a teraz cieszę się, że moje marzenie się spełnia i że tak profesjonalne grono je realizuje[1]

Niestety film ciekawy - zwłaszcza pod względem zamysłu reżysera - niewiele o powstaniu mówi, a to co jest pokazane niekoniecznie dumnym poznaniakom się spodoba.

Granice wyobraźni

Symbole i metafory, skomplikowane, wielowarstwowe kino, do którego wielu nie jest przyzwyczajonych - oto Hiszpanka. Akcja skupia się na drodze Paderewskiego (Jan Frycz) do Poznania. Wróg zrobi wszystko, aby Mistrz do miasta nie dotarł, ale są ci, którzy poświęcą się dla dobra ojczyzny i doprowadzą do wybuchu powstania. Tyle w skrócie. Okazuje się jednak, że walka sprowadza się do starcia niemieckiego i żydowskiego medium. W roli demonicznego doktora Abuse genialny Crispin Glover, który momentami przyprawia widza o dreszcze. Nie wiemy co dzieje się naprawdę, a co jest tylko snem, manipulacją. Barczyk nie chce pokazywać bohaterskich zrywów i martyrologii. Znamienne są słowa Tytusa Ceglarskiego (Jan Peszek): chciałbym Polski, w której biel i czerwień to będą truskawki ze śmietaną. Hiszpanka to nie jest film o krwi i honorze, i nie ma nic wspólnego z dotychczasowym pokazywaniem polskiej historii.

Dlaczego łzy?

Mimo ciekawej koncepcji niestety fabuła okazuje się mocno przekombinowana. Mamy tutaj duże skupienie nad formą, a nie nad treścią. Film niewątpliwie jednak zasługuje na większe zainteresowanie niż dotychczas, chociaż wydaje się, że odbiorcy nie są na taki obraz gotowi. Co mnie boli? Groteskowy Paderewski, mało rozgarnięci powstańcy, Kazimierz Funk i kiepski jak zawsze Jakub Gierszał.

Na koniec dodam może trochę dziecinnie i może stwierdzicie, że to niepoważne, ale uważam, że Wielkopolska zasłużyła na wielką produkcję i historię pokazaną w prosty sposób, na patos a ta parapsychologiczna koncepcja powinna zostać użyta do innej opowieści.

San



[1] Cytat pochodzi ze strony Urzędu Marszałkowskiego 

niedziela, 10 sierpnia 2014

Trzeci dzień filmowego transu - co obejrzeć dziś wieczorem?


Jeżeli trzymacie przed sobą program Festiwalu transatlantyk i nie wiecie za bardzo jaką filmową pozycję wybrać na niedzielny wieczór, to spieszymy z pomocą - oto nasze propozycje.

W sobotę zafundowaliśmy sobie nieco horroru w wersji nie do końca żywej - Kino Klasy B i inne szaleństwa, to blok, który szczerze polecaliśmy jeszcze przed rozpoczęciem tegorocznego Transatlantyku. Wczoraj w Kinie Muza można było dogłębnie zapoznać się z genezą i ewolucją filmów o zombie, a także posłuchać siedzącego za plecami widzów Tomasza Knapika, który pełnił rolę lektora podczas projekcji filmu Re-animator. Dziś dalszy ciąg cyklu i uczta dla fanów klasyki gatunku: Świt żywych trupów w reżyserii George'a A. Romero.

Seans o godz. 22.30 w Kinie Muza

Dla tych, którym tego rodzaju emocje nie są niezbędne, z pewnością atrakcyjną propozycją będzie czeski wieczór w urokliwym Raju na Śródce. Odwiedziliśmy już to wyjątkowo kameralne kino przylegające do unikalnego lokalu serwującego kawę dla odważnych smakoszy i niezwykle podoba nam się to miejsce (również ze względu na potencjał rewitalizacyjny dla tego fyrtla). Dziś w Raju serwują czechosłowacką komedię Wsi moja sielska, anielska w reżyserii Jiříego Menzla, a autorem scenariusza do filmu jest Zdeněk Svěrák.

Seans o godz. 20. w Raju przy ul. Śródka 3



Pamiętacie kino rowerowe z poprzednich edycji Festiwalu? Teraz coś dla siebie znajdą również miłośnicy również innych sportów, gdyż wspomniana sekcja uległa rozszerzeniu. Pomimo tego proponujemy Wam dzisiaj jednak wsiąść na filmowy rower i zagłębić się w barwne życie jednego z najwybitniejszych kolarzy w historii tego sportu - Marco Pantaniego. Mamy nadzieję, że wyczekiwany dokument o popularnym Piracie nikogo nie zawiedzie.

Seans o godz. 22.30 w Multikinie 51


Jędrzej Franek


sobota, 2 sierpnia 2014

Nie Zasłaniaj Poznania!


Czy nasze miasto jest fotogeniczne? Bez względu na to jak bardzo będzie rozkopane, nie bacząc na pączkujące monstra galeriopodobne, czy banalne deweloperskie mrówkowce, zawsze znajdziemy w Poznaniu gorące punkty, w które przyjemnie wtulić tubus obiektywu zwalniając migawkę w decydującym momencie.

Wszyscy ci, którzy w tkance miasta lubią wyłapywać interesujący czynnik ludzki powinni zainteresować się sylwetką i twórczością jednego z najaktywniejszych młodych poznańskich fotografów.

Karol Wysmyk pochodzi z Koszalina, ale dla mnie jest prawdziwym poznaniakiem. Z wykształcenia kulturoznawca, fotografuje bardzo prawdziwie różne stany materialne i emocje. Sukcesywnie się rozwija –zarówno warsztatowo jak i zawodowo. Nie boi się szufladkowania, bo poprzez dywersyfikację pól aktywności nie pozwala sobie ani odbiorcom na nudę. Jest obecny artystycznie w tkance miejskiej - nie tylko w stolicy Wielkopolski - jego zdolność utrwalania chwili meandruje też pomiędzy różnymi stanami socjologicznymi, ambicją niesztampowego uwieczniania rozrywki i zabawy. Zazwyczaj widzę w tym pozbawionego fałszu ducha miasta.

O ludzkim duchu miasta traktowała ubiegłoroczna wystawa Na Zewnątrz, która objęła prace nie tylko Karola Wysmyka, ale i innych poznańskich eksploratorów - Michała Adamskiego, Andrzeja Dobosza, Marka Lapisa, Adriana Wykroty, Juliana Redondo. Interesującym akcentem było multimedialne tło społecznościowe tej miejskiej galerii, które było tworzone przez aplikację fotograficzną Starpin (niestety dziś już raczej nie rozwijaną) autorstwa programistów z poznańskiej firmy Appchance – celem było skłonienie użytkowników aplikacji i odbiorców „Na Zewnątrz” do samodzielnego fotografowanie w wyznaczonych lokalizacjach.



Ostatnio jego zdjęcia można było zobaczyć na wystawach "Wielkopolska Press Photo 2013" w Wielkopolskiej Bibliotece Publicznej, "~sea is calm" w Galerii Cargo w KontenerArt, #Poznań w „dawnej” kluboksięgarni Głośna.

Karol nie zasłania także niczego poza granicami naszego kraju, wręcz intensywnie się eksponuje. Zimą znalazł się w gronie 13 fotografów zaproszonych do wzięcia udziału w projekcie berlińskiej fundacji C/O "Close Up!". Jego uczestnicy dostali szansę pokazania ukazania własnego spojrzenia na jedną z największych filmowych imprez jaką jest Berlinale dokumentując festiwal i pracując nad indywidualnymi projektami wystawowymi.



Na wiosnę natomiast Karol zawitał na Wyspy gdzie w londyńskiej Unit24 Gallery przygotowywał swoją Chroniczną Kondycję:

"Karol Wysmyk: A Chronic Condition" - miała być chyba wystawą o specyficznym nabytym automatyzmie rejestrowania otoczenia, który nienaturalny, staje się naszą immanentną cechą. Oko staje się wizjerem, a wizjer okiem. Można się w tym momencie zastanowić - być może bogactwo formalne wystawy to ułatwi - czy prawdziwie namiętny fotograf jest sobie w stanie pozwolić na prawdziwe, pełne przeżywanie? Może tylko nieustannie tworzy narrację, nad którą tylko próbuje sprawować kontrolę?




Obecnie znów daje się poznać jako poznaniak w nowo otwartym Interaktywnym Centrum Historii Ostrowa Tumskiego, gdzie na wystawie „Poznań Inaczej” do września obejrzeć możemy zdjęcia Karola i dwójki innych dobrze znanych fotograficznych osobistości naszego miasta – Erica Witsoe – mistrza wschodów i zachodów słońca, oraz Łukasza Gdaka – fotografa prasowego. Temu ostatniemu nawet ostatnio sam miałem okazję przyznać wyróżnienie jako ManIger (administrator) poznańskiej społeczności Instagramers…



Spotykając na swej drodze bohatera powyższego wpisu pamiętajcie aby niczego mu nie zasłonić… Chyba, że podczas fotograficznych łowów to akurat Wy go zainteresujecie – na przykład podczas zbliżającego się wielkimi krokami Festiwalu Transatlantyk.

Na zakończenie polecam zapoznanie się z materiałem filmowym o Karolu Wysmyku, oraz śledzenie jego strony internetowej (http://www.karolwysmyk.pl/) i fanpage'a (https://www.facebook.com/nie.zaslaniaj):


Jędrzej Franek (fragmenty wpisu zaczerpnięte ze wcześniejszej publikacji na http://jedrzej.franek.fotoblogia.pl/)


środa, 23 kwietnia 2014

Brama Poznania - galeria zdjęć

Zgodnie z zapowiedzią przedstawiamy uzupełniającą galerię zdjęć Bramy Poznania - ICHOT. Fotografie wykonano przy pomocy bezlusterkowca Samsung NX300 z obiektywem kitowym 18-55 mm.

Jędrzej Franek








czwartek, 17 kwietnia 2014

Brama Poznania czy nowa Twierdza Poznań?


Obejrzałem Bramę Poznania - Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego z każdej strony - jako zwykłemu śmiertelnikowi nie udało mi się jednak (otwarcie oficjalne 30 kwietnia) wejść do środka. Przygotowując się do napisania tego tekstu posiłkowałem się planami budynku, wypowiedziami autorów projektu i skromną bazą fotografii, które mimo wszystko wykonano we wnętrzach, ale Śluzy Katedralnej, oraz wewnątrz kładki przewieszonej nad Wartą.

Bez wątpienia jest to obiekt, do którego można się przekonać, uznać jego zalety i swoiste wyrafinowanie, ale nie powinno się tego robić bez refleksji nad jego misją historyczną i nieco zagmatwaną symboliką.

Masywna betonowa bryła zaprojektowana przez krakowską pracownię AD ARTIS "rodziła się" nad brzegiem rzeki nie bez powikłań. Miasto usilnie zabiegało o rządowe dofinansowanie całej inwestycji i działania te były bardzo efektowne (delegacje przywdziewające historyczne stroje, oraz inne happeningi), ale i przede wszystkim skuteczne. Późniejsze losy ICHOT-u nieco nadwątliły tę atmosferę skuteczności wokół inwestycji (bankructwo wykonawcy i opóźnienia w budowie), ale ostatecznie budynek udało się ukończyć i tylko dni dzielą nas od otwarcia jego podwojów przed zwiedzającymi.

Niektórym Brama Poznania może przypominać budynek technologiczny, obsługujący jakieś specjalistyczne urządzenia regulujące przepływ rzeki, co z resztą ze względu na historię tego miejsca nie byłoby skojarzeniem pozbawionym sensu. Kubiczna bryła budynku nie stara się niczego tuszować, dominuje, choć w pochmurny dzień zdaje się ginąć w przestrzeni - dzieje się to za sprawą monolitycznych elewacji z jasnego betonu architektonicznego. Przeszklenia się tutaj jedynie akcentem, większość z nich i tak starano się ukryć przed okiem obserwatora patrzącego ze wszystkich "standardowych" perspektyw i zróżnicowane w rytmie otwory okienne znalazły się jedynie na północnej ścianie budynku widocznej głównie dla sportowców z sąsiadującego stadionu piłkarsko-lekkoatletycznego i przejeżdżających pociągami po pobliskim wiadukcie.


Chociaż masywność tej bryły jest kontrowersyjna, to paradoksalnie uważam, że wydłużone prostokątne przeszklenie u dołu ściany południowej wpływa na wygląd budynku negatywnie - z tej strony będzie oglądany i fotografowany najczęściej - a zaburzone proporcje na tej elewacji sprawiają, że ICHOT ma "betonowe wodogłowie". W odniesieniu do konstruowanej w dalszej części krytyki jednak sam zadaję sobie pytanie czy całkowite wygładzenie tej ściany i zrobienie z niej monolitu nie wyłączyłoby budynku z krajobrazu zupełnie i nie stałby się wyjątkowo przerośniętym postumentem dla nigdy nie wybudowanego pomnika.

Warto poświęcić chwilę uwagi na to czego wielu nie dostrzeże - na konstrukcję budynku, która w wielu aspektach wymagała nowatorskich i odważnych rozwiązań: bezdylatacyjne betonowe elewacje, przeszklona, kratownicowa kładka nad rzeką, która wpływa na obciążenie kluczowego i najbardziej efektownego konstrukcyjnie elementu, czyli dwunastometrowym nadwieszeniem głównej bryły nad wałem rzeki. Kunsztowność technicznego aspektu budowli starano się podkreślić misternie opracowanym systemem iluminacji, za który odpowiedzialna była słynna firma Viabizzuno - i rzeczywiście chyba właśnie po zmroku ICHOT prezentuje się najciekawiej. 

Zaproponowane przez AD ARTIS opracowanie ideowo-historyczne Bramy Poznania jest chyba bezprecedensowe w skali całego miasta. Forma nie tyle głównej bryły, co całego przewieszony nad Wartą organizmu ICHOT-u zdaje się podążać za ściśle wyznaczoną narracją. Rozpoczynamy od efektownego rozcięcia kubusa w osi, która daje najlepszy widok na transcendentnego bohatera całego konceptu centrum, czyli archikatedrę, a skończymy na formalnych odniesieniach do Twierdzy Poznań i oczywistym dialogu współczesności (czy też wręcz wizji przyszłości) z genezą polskiej państwowości  i jej pozytywistycznej rezurekcji przełomu XIX i XX wieku (kładka jako pomost pomiędzy epokami i część ekspozycji w Śluzie).


W tym momencie można się niestety zastanowić po raz kolejny nad główną bryłą i jej otoczeniem. Dzięki ICHOT-owi chcemy opowiadać historię tworzenia oraz odtwarzania, pokazywać na wielu poziomach odniesienia pewną wspólnotę oraz historyczną i duchową łączność w odniesieniu do określonego regionalnego oraz państwotwórczego dziedzictwa. Jak skorelować z tym zatem jawną izolację budowli, wytyczenie ściśle określonej ścieżki dotarcia do jego wnętrza i w gruncie rzeczy zignorowanie dominującego kontekstu lokalizacji, który jest tworzony przez rzekę? Dopiero zastanawiając się nad relacją obiektu z otoczeniem, dostrzec możemy jego opresyjność - umowna ścieżka nad Wartą została zagrodzona betonowym murem schodów rzekomo prowadzących nad zmodyfikowany brzeg rzeki, jednak nie jest on - choć przyjmuje formę ciekawego amfiteatru - w ogóle skomunikowany z wnętrzem budynku. Pozostając na brzegu trzeba zwrócić uwagę na problem obecnego jego zaniedbania, który być może nie jest bezpośrednio związany z samym obiektem, ale w znaczący sposób wpływa na jego postrzeganie i niweczy część wysiłków zmierzających do uatrakcyjnienia Ostrowa Tumskiego na turystycznej mapie Poznania. Trudno myśleć o przedzieraniu się przez rosnące tam chaszcze jako o przyjemnej przechadzce. Pozostaje mieć nadzieję, że miasto pomyśli o nowym obiekcie historycznym w sposób rozwojowy i możliwe będzie kiedyś, dzięki budowie i sukcesywnemu rozwojowi traktu nadwarciańskiego, spojrzenie na rzekę w mieście z perspektywy krajobrazowej i spacerowej.  


Odwiedzający ICHOT prawdopodobnie będą mogli poczuć się w nim jak w nowoczesnej, niedostępnej twierdzy (w dodatku z wielu punktów widzenia niepokojąco anonimowej), mimo iż teoretycznie poczyniono starania by zaimplementować w obiekcie również funkcje socjalizacyjne - w północnej części głównego budynku przewidziano miejsce na kawiarnię.

Kawiarnia ta, miejsce z zamysłu ciepłe, gwarne i przyjazne wzmaga dodatkowo dysonans pomiędzy ponurą aurą budowli a zaproponowaną dla niego narracją i przeznaczeniem. Śródka jako miejsce pozornie wyklęte na mapie Poznania ostatnio odzyskuje w pewnych aspektach swój blask, a wręcz tworzy się identyfikacja tego historycznego osiedla na nowo. Działa Stowarzyszenie Przyjaciół Śródki i Okolic "Śródeja", powstało tu w ciągu kilku lat wiele działających z dużym powodzeniem i modnych kawiarenek, a niedawno otworzył się (ku naszej dużej radości) showroom z meblami i akcesoriami uznanych światowych marek - skoro na Śródkę zawitał już dobry design, to znaczy, że powoli wszystko zmierza w dobrym kierunku. Tym kierunkiem wydaje się być budowanie otwartej wspólnoty i bezpretensjonalnego kreatywnego dialogu.

Jak w tym wszystkim odnajdzie się Brama Poznania - czy będzie ona mimo wspomnianej interpretacji języka architektury częściej otwarta czy jednak zamknięta i zawstydzająca?


Jędrzej Franek

*Kompletny album ze zdjęciami Bramy Poznania opublikowany zostanie tuż po Świętach Wielkanocnych. Za pomoc w realizacji materiału dziękujemy firmie Samsung Polska Sp. z o. o., która wypożycza nam aparaty systemu NX (http://www.samsung.com/pl/promocjanx/).